Medicare cho người lớn tuổi mới định cư

Medicare là chương trình bảo hiểm y tế của liên bang cho người từ 65 tuổi trở lên. Nhiều gia đình bảo lãnh cha mẹ sang rồi mới biết điều bất ngờ này: cha mẹ tròn 65 không tự động có Medicare, và phần lớn người mới định cư phải có thẻ xanh cộng với đủ 5 năm cư trú liên tục ở Mỹ mới được quyền mua. Bài này nói rõ ai được gì, giá năm 2026 là bao nhiêu, và trong lúc chờ thì xoay bằng cách nào.

Medicare gồm những phần nào#

• Part A trả viện phí khi nằm bệnh viện.
• Part B trả tiền bác sĩ, khám ngoại trú, xét nghiệm.
• Part D trả tiền thuốc theo toa, mua kèm qua các hãng tư.
• Medicare Advantage (Part C) là cách nhận Part A và Part B qua một hãng bảo hiểm tư.

Điểm quan trọng nhất với gia đình mới định cư nằm ở tiền Part A. Bảng lệ phí 2026 của CMS ghi rằng khoảng 99% người có Medicare không phải trả tiền Part A, vì họ đã đóng thuế Medicare đủ 40 quý, tức khoảng 10 năm làm việc ở Mỹ. Trang chi phí của Medicare nói thêm: chính bạn đóng đủ, hay vợ chồng bạn đóng đủ, đều được tính. Nếu chính mình hoặc vợ chồng mình vẫn đang đi làm có khấu trừ thuế Medicare trên phiếu lương, các quý cứ thế tích lũy dần theo năm làm việc. Cha mẹ mới sang không có 10 năm đó, nên con đường của họ khác hẳn con đường của người Mỹ về hưu, và khác ở cả hai chỗ: được mua hay chưa, và mua thì tốn bao nhiêu.

Quy định 5 năm: đếm cho đúng, đừng tự làm mất năm#

Quy định ghi danh của CMS nói rõ: người không đủ 40 quý muốn mua Part A hoặc Part B thì phải là công dân Mỹ, hoặc là người "đã được nhận làm thường trú nhân hợp pháp và đã cư trú ở Hoa Kỳ 5 năm liên tục trước tháng nộp đơn xin Medicare".

Chú ý luật đòi hai thứ, không phải một: có thẻ xanh khi nộp đơn, và có 5 năm cư trú liên tục. Với cha mẹ sang thẳng bằng visa định cư rồi ở luôn, hai mốc đó gần như trùng nhau, đếm từ ngày sang. Nhưng với người đã sống ở Mỹ một thời gian rồi mới được cấp thẻ xanh, sổ tay nghiệp vụ của Sở An sinh Xã hội (POMS) ghi rõ: 5 năm cư trú liên tục "có thể bắt đầu trước ngày được chấp thuận thường trú". Đừng tự trừ mất mấy năm đó rồi ngồi chờ oan: khi tới ngày nộp, khai đúng toàn bộ thời gian đã sống ở Mỹ và để Social Security tính mốc.

Chưa đủ điều kiện thì dùng bảo hiểm gì#

Khoảng chờ này là lúc nhiều gia đình lo nhất, vì tuổi này là tuổi hay đi bác sĩ. Những đường đang có, theo các trang chính thức hiện nay:

Thị trường ACA. HealthCare.gov ghi rõ người nhập cư có mặt hợp pháp được mua bảo hiểm trên thị trường, và có thể được giảm tiền hằng tháng theo thu nhập. Mức trợ cấp hiện nêu cho khoảng thu nhập từ 100% tới 400% chuẩn nghèo liên bang. Nhà mình thu nhập thấp hơn mức đó thì cũng đừng tự loại mình rồi bỏ qua: cứ nộp đơn để hệ thống xét theo đúng tình trạng di trú và tiểu bang của mình, và hỏi thêm văn phòng Medicaid tiểu bang. Với người lớn tuổi chưa được mua Medicare, thị trường ACA thường là đường chính. Cách ghi danh và mùa ghi danh nói kỹ trong bài ghi danh bảo hiểm y tế.

Medicaid, nếu thu nhập rất thấp. Người có thẻ xanh nói chung phải qua thời gian chờ 5 năm mới được Medicaid đầy đủ, và mỗi tiểu bang xét theo luật của mình. Trang HealthCare.gov hiện ghi người tị nạn (refugee, asylee) được miễn thời gian chờ, nhưng đọc tiếp đoạn dưới: luật mới sắp thu hẹp đúng nhóm này. Riêng cấp cứu thì khác: Medicaid có thể trả cho ca cấp cứu nếu người bệnh đạt các điều kiện khác của tiểu bang, kể cả khi tình trạng di trú không đủ cho Medicaid thường.

Một thay đổi cần biết từ ngày 1 tháng 10 năm 2026. Thư CMS gửi các tiểu bang (SHO 26-001) cho biết từ ngày đó, luật liên bang mới thu hẹp nhóm được cấp Medicaid ngoài cấp cứu về các diện: công dân Mỹ và người mang tư cách quốc dân Mỹ (U.S. national), thường trú nhân có thẻ xanh, diện Cuba và Haiti, và di dân theo hiệp ước COFA. Người có thẻ xanh vẫn nằm trong nhóm được xét. Người tị nạn chưa chuyển được sang thẻ xanh thì không còn trong danh sách đó nữa, tức là quyền miễn chờ nói trên chỉ còn giá trị tới cuối tháng 9 này với Medicaid ngoài cấp cứu. Bài này viết theo tình trạng ngày 18 tháng 9 năm 2026; chuyện này nên coi lại trực tiếp với văn phòng Medicaid tiểu bang khi nộp đơn.

Đủ điều kiện rồi: năm 2026 mua Medicare tốn bao nhiêu#

Con số dưới đây là con số chính thức cho năm 2026, lấy từ bảng lệ phí CMS công bố. Mỗi năm các con số này đổi một lần.

• Part A: miễn phí nếu có đủ 40 quý đóng thuế Medicare. Có ít nhất 30 quý, hoặc vợ chồng có ít nhất 30 quý, thì mua với giá 311 đô la một tháng. Dưới 30 quý, là trường hợp của hầu hết cha mẹ mới sang, thì 565 đô la một tháng.
• Part B: mức chuẩn 202,90 đô la một tháng, thu nhập cao thì trả cao hơn. Tiền khấu trừ (deductible) của Part B năm 2026 là 283 đô la một năm.

Cộng lại, một người không có năm làm việc ở Mỹ mà mua cả hai phần sẽ trả khoảng 768 đô la một tháng theo giá 2026, chưa kể Part D. Đó là lý do phần "nếu thu nhập thấp" ở dưới quan trọng: có chương trình giúp trả những khoản này cho người ít tiền.

Ghi danh ở đâu, khi nào, để khỏi bị phạt#

Nộp đơn Medicare là nộp với Social Security. Trang ghi danh của CMS viết: người chưa lãnh tiền Social Security hằng tháng thì "phải nộp đơn xin Medicare bằng cách liên lạc Sở An sinh Xã hội", số điện thoại 1-800-772-1213. Cách tìm văn phòng Social Security gần nhà có trong bài số an sinh xã hội và ITIN.

Hai đợt ghi danh mà trang CMS nêu:

• Đợt ghi danh đầu (Initial Enrollment Period): kéo dài 7 tháng, gồm 3 tháng trước tháng sinh nhật 65, tháng sinh nhật, và 3 tháng sau.
• Đợt ghi danh chung (General Enrollment Period): từ ngày 1 tháng 1 tới 31 tháng 3 hằng năm, bảo hiểm bắt đầu từ tháng sau tháng ghi danh.

Cha mẹ bảo lãnh thường chỉ đủ điều kiện khi đã quá 65, tức là đợt 7 tháng quanh sinh nhật 65 đã trôi qua từ lúc còn chưa được nộp. Trang CMS không nêu mốc ghi danh riêng cho trường hợp đủ điều kiện muộn này. Nên ngay tháng đủ cả hai điều kiện, cứ liên lạc Social Security hỏi mốc ghi danh của mình, có bị tính phạt không, tính từ ngày nào, và xin câu trả lời bằng văn bản.

Ghi danh trễ thì có tiền phạt, và cách tính đáng để đọc kỹ một lần:

• Part B: cộng thêm 10% vào lệ phí cho mỗi 12 tháng tròn bạn lẽ ra ghi danh được mà không ghi. Trang Medicare.gov ghi rằng các khoản phạt kiểu này thường phải trả suốt thời gian còn giữ loại bảo hiểm đó, với phần lớn người là cả đời.
• Part A mua: lệ phí tăng tới 10%, và phải trả mức cao đó trong số năm gấp đôi số năm đã trễ.
• Part D (thuốc): cũng có khoản phạt trễ riêng, nêu trên cùng trang "tránh tiền phạt" của Medicare.

Lưu ý cách luật viết: tiền phạt tính theo thời gian bạn lẽ ra ghi danh được mà không ghi. Những năm chưa đủ điều kiện có bị đếm hay không trong trường hợp của nhà mình, đó chính là một trong các câu hỏi bằng văn bản ở trên.

Nếu thu nhập thấp: có chương trình đỡ những khoản này#

Trang Medicare.gov mô tả các Medicare Savings Programs, là chương trình do tiểu bang lo, giúp trả lệ phí Medicare cho người thu nhập và tài sản thấp:

• QMB trả lệ phí Part A cho người không có Part A miễn phí, lệ phí Part B, và cả các khoản khấu trừ, đồng bảo hiểm, đồng trả khi đi khám.
• SLMB và QI trả lệ phí Part B, và đòi bạn phải đang có cả Part A lẫn Part B; diện QI phải nộp đơn lại mỗi năm. Với người phải mua Part A, chỉ QMB là chương trình giúp trả khoản đó.

Nộp đơn ở văn phòng Medicaid của tiểu bang. Ai được một trong các chương trình này thì cũng tự động được Extra Help, là chương trình giúp trả tiền thuốc Part D. Chương trình SHIP của tiểu bang có người tư vấn một kèm một về Medicare.

Medicare không trả những gì#

Hai khoản mà nhà nào cũng nên tính trước, vì các trang của Medicare nói thẳng là không trả:

• Răng: Medicare phần lớn không trả cho làm sạch răng định kỳ, trám, nhổ răng hay răng giả, trừ vài trường hợp gắn với điều trị y khoa.
• Chăm sóc dài hạn: Medicare không trả cho chăm sóc dài hạn kiểu viện dưỡng lão hay người giúp sinh hoạt hằng ngày lâu dài.

Việc cần làm tiếp theo#

• Xác định ngày cha mẹ đủ cả hai điều kiện: có thẻ xanh, và tròn 5 năm cư trú liên tục ở Mỹ. Nhớ rằng thời gian sống ở Mỹ trước ngày có thẻ xanh có thể được tính, nên đừng tự đoán mốc trễ hơn thực tế.
• Chưa tới mốc đó: ghi danh bảo hiểm trên thị trường ACA cho khoảng chờ, xem bài ghi danh bảo hiểm y tế.
• Tới mốc, hoặc sắp sinh nhật 65: liên lạc Social Security (1-800-772-1213) hỏi mốc ghi danh của mình; đủ điều kiện muộn hơn 65 thì hỏi ngay tháng đủ, đừng chờ.
• Thu nhập thấp: hỏi văn phòng Medicaid tiểu bang về QMB, SLMB trước khi chấp nhận trả nguyên giá, và hỏi SHIP nếu cần người ngồi giải thích từng gói.
• Ghi danh Medicare xong rồi thì mỗi năm còn một cửa sổ để đổi gói, từ 15 tháng 10 tới 7 tháng 12: xem bài mùa ghi danh Medicare.