Quyền có thông dịch viên miễn phí khi đi khám bệnh

Nếu bạn không nói được tiếng Anh thoải mái, những chỗ khám bệnh nhận tiền của liên bang phải lo thông dịch cho bạn, miễn phí. Trang của Văn phòng Dân quyền thuộc Bộ Y tế Hoa Kỳ (OCR) ghi hai luật liên bang "buộc các chương trình này cung cấp dịch vụ trợ giúp ngôn ngữ miễn phí". Thư của OCR gửi các cơ sở y tế ngày 5 tháng 12 năm 2024, giải thích phần ngôn ngữ trong quy định thi hành Section 1557, nói rõ hơn nữa: dịch vụ đó "phải được cung cấp miễn phí, phải chính xác và kịp thời, và phải bảo vệ sự riêng tư cùng khả năng tự quyết của người hạn chế tiếng Anh." Bài này nói rõ quyền đó áp dụng ở đâu, xin thế nào cho được, ai được và không được làm người dịch, và nếu bị từ chối thì nộp đơn ở đâu, trong bao lâu.

Quyền này áp dụng ở những chỗ nào#

Trang của OCR nêu thẳng các tình huống, và đây là danh sách của chính trang đó: bạn có thể cần thông dịch viên hoặc cần giấy tờ được dịch khi

• lấy thuốc ở nhà thuốc,
• thăm người nhà trong viện dưỡng lão,
• vào phòng cấp cứu,
• nộp đơn xin bảo hiểm y tế,
• đi khám bác sĩ hoặc nha sĩ.

Trang giải thích vì sao lại là những chỗ đó: các dịch vụ này "có lẽ nhận trợ giúp tài chánh liên bang từ Bộ Y tế, hoặc thuộc các luật dân quyền mà OCR thi hành". Nói cách khác, cái quyết định không phải là chỗ đó công hay tư, mà là chỗ đó có nhận tiền liên bang hay không. Bệnh viện, phòng khám, nhà thuốc lớn và viện dưỡng lão ở Mỹ thì phần lớn có, vì nhận tiền Medicare hoặc Medicaid.

Chỗ nào có thể không thuộc diện này: một phòng nha hoặc phòng khám nhỏ chỉ lấy tiền mặt, không nhận Medicare cũng không nhận Medicaid. Câu hỏi giải quyết chuyện đó rất ngắn, và nên hỏi ngay lúc lấy hẹn: ở đây có nhận Medicare hay Medicaid không? Có thì quyền trong bài này áp dụng.

Hai luật đứng sau nó#

Trang của OCR nêu hai luật, và cả hai là luật do Quốc hội thông qua, không phải quy định nội bộ của một cơ quan:

• Title VI của Luật Dân quyền năm 1964, phần cấm phân biệt đối xử vì nguồn gốc quốc gia. Đây là chỗ mà chuyện ngôn ngữ nối vào dân quyền: không cho người ta hiểu được thông tin vì họ không nói tiếng Anh bị xét dưới góc nguồn gốc quốc gia.
• Section 1557 của luật ACA, và phần ngôn ngữ trong quy định thi hành điều khoản đó.

Riêng phía Medicare, trang về ngôn ngữ của Medicare.gov nói thẳng bạn có quyền nhận thông tin bằng ngôn ngữ khác và nhận tài liệu ở dạng khác.

Thư ngày 5 tháng 12 năm 2024 của OCR cho biết quy định đòi cơ sở phải có thông dịch viên đủ chuẩn (qualified interpreter), và định nghĩa là người, dù qua dịch vụ thông dịch từ xa hay có mặt tại chỗ, đã chứng minh thông thạo cả tiếng Anh và ngôn ngữ kia, và "có khả năng thông dịch một cách hiệu quả, chính xác và không thiên vị". Ví dụ chính thư đưa ra: nếu một bệnh nhân hạn chế tiếng Anh ở một bệnh viện thuộc diện áp dụng cần thông dịch viên, "bệnh viện phải cung cấp một người, kịp thời, và không tính tiền bệnh nhân." Nói cách khác, thông dịch qua điện thoại hay qua màn hình được phép, nhưng người thông dịch vẫn phải đủ chuẩn, và việc thông dịch vẫn phải chính xác và kịp thời.

Thư cũng cho biết cơ sở thuộc diện áp dụng phải đưa ra thông báo về chống phân biệt đối xử cho người tham gia, người thụ hưởng, người ghi danh, người nộp đơn và cả công chúng. Nếu ở chỗ khám không thấy thông báo đó, hỏi xin là việc hợp lý.

Xin cho được, không chỉ có quyền trên giấy#

Phần này là cách làm cho chắc, không phải điều luật đòi. Có quyền mà tới lúc ngồi trong phòng khám mới xin thì thường không kịp.

1. Xin từ lúc lấy hẹn, và đây là câu tiếng Anh để nói hoặc để đưa ra cho người ta đọc: "I need a Vietnamese interpreter, please." Nói không được thì mở điện thoại ra cho họ coi câu đó. Xin sớm để chỗ đó có thời gian xếp người.
2. Xin ghi vào hồ sơ. Nói rõ là muốn ghi "cần thông dịch viên tiếng Việt" vào hồ sơ bệnh nhân, để lần sau không phải xin lại từ đầu.
3. Nhắc lại ở quầy tiếp nhận ngày đi khám, trước khi vào phòng.
4. Không hiểu thì nói là không hiểu. Thông dịch qua điện thoại hay qua máy mà bạn nghe không rõ thì xin cách khác. Gật đầu cho xong là chỗ hay sinh chuyện nhất, vì toa thuốc và lời dặn sau mổ là những thứ hiểu sai một chữ đã khác nghĩa.
5. Đừng để con cháu nhỏ dịch, và bạn không có nghĩa vụ tự mang người dịch tới. Việc này có quy định hẳn, không phải chuyện lịch sự: thư ngày 5 tháng 12 năm 2024 của OCR ghi "việc dùng trẻ vị thành niên để thông dịch hoặc để giúp giao tiếp là bị cấm", trừ như một biện pháp tạm thời trong lúc đi tìm thông dịch viên đủ chuẩn, trong tình huống cấp bách đe dọa an toàn, khi không có thông dịch viên đủ chuẩn nào có mặt ngay. Với người lớn đi cùng, thư cho biết chỉ được dựa vào họ trong hai trường hợp hẹp: cũng là biện pháp tạm thời trong tình huống cấp bách như trên, hoặc khi chính bạn yêu cầu riêng, lúc không có người đi cùng đó ở bên, và vẫn có một thông dịch viên đủ chuẩn có mặt để xác nhận yêu cầu đó là phù hợp. Nếu bạn muốn con mình ở trong phòng thì đó là quyền của bạn; điều khác nhau là cơ sở không được đẩy việc dịch sang cho con bạn để đỡ phải lo.
6. Ghi lại. Ngày, tên người bạn đã nói với, và bạn đã xin gì. Nếu sau này phải khiếu nại, đó chính là những thứ lá đơn cần.

Bị từ chối thì khiếu nại ở đâu, và trong bao lâu#

Nơi nhận là Văn phòng Dân quyền (OCR) của Bộ Y tế. Trang của họ ghi bạn nộp đơn được nếu tin rằng mình bị phân biệt đối xử vì nguồn gốc quốc gia (cùng với chủng tộc, màu da, khuyết tật, tuổi, phái tính, tôn giáo) trong các chương trình do Bộ Y tế điều hành hoặc nhận trợ giúp tài chánh liên bang từ Bộ Y tế. Và trang ghi rõ một câu: "Bạn có thể nộp đơn khiếu nại cho chính mình hoặc cho người khác."

Trước khi đi tới liên bang, thử ngay tại chỗ. Hỏi văn phòng quan hệ bệnh nhân (patient relations) của bệnh viện hoặc phòng khám, và hỏi ai là người phụ trách dân quyền ở đó. Cách này thường nhanh hơn nhiều và không mất gì. Nhưng đồng hồ 180 ngày dưới đây chạy bất kể bạn có đang đợi chỗ đó trả lời hay không, nên cứ đếm từ ngày việc xảy ra.

Coi đúng cửa. OCR nhận chuyện ở các chương trình do Bộ Y tế điều hành hoặc nhận tiền của Bộ Y tế, tức là bệnh viện, phòng khám, nhà thuốc, viện dưỡng lão, và các cơ quan y tế, dịch vụ xã hội của tiểu bang hay county. Nếu chuyện xảy ra ở Sở An sinh Xã hội (nơi bài Medicare cho người lớn tuổi mới định cư chỉ bạn tới để ghi danh Medicare) hoặc ở DMV, thì đó là cơ quan khác và có văn phòng dân quyền riêng; trang của OCR cũng ghi rõ OCR nói chung không điều tra chuyện nhà ở, thi hành pháp luật, lao động, giáo dục hay tuyển dụng. Nộp sai cửa là cách tiêu hết 180 ngày.

Các yêu cầu, theo trang cách nộp đơn:

• Phải bằng văn bản, qua thư, fax, email, hoặc cổng khiếu nại ocrportal.hhs.gov.
• Phải nêu tên cơ sở y tế hoặc cơ sở dịch vụ xã hội liên quan, và kể rõ việc gì đã làm hoặc đã không làm.
• Phải nộp trong vòng 180 ngày kể từ khi bạn biết việc đó xảy ra. Trang ghi OCR "có thể gia hạn thời hạn 180 ngày nếu bạn trình bày được lý do chính đáng", nhưng đừng trông vào chỗ đó: 180 ngày là mốc nên tính.
• Nộp giùm người khác thì trong đơn ghi tên người mình nộp giùm.

Email đơn tới OCRComplaint@hhs.gov. Trang ghi thư email không mã hoá có rủi ro bị người khác đọc được thông tin cá nhân bên trong, nên cân nhắc trước khi gửi giấy tờ sức khỏe qua email thường. Trang cũng ghi gửi bằng email thì không cần ký tay, vì việc gửi email được coi là chữ ký.

Câu cuối của trang đó đáng biết trước khi bắt đầu: "Dịch vụ trợ giúp ngôn ngữ cho các việc của OCR có sẵn và được cung cấp miễn phí." Tức là chính lá đơn cũng không buộc bạn phải viết một mình bằng tiếng Anh.

Tài liệu tiếng Việt có sẵn, của chính các cơ quan#

• Tờ thông tin "Biết quyền của mình: trợ giúp ngôn ngữ", bản tiếng Việt, do chính Văn phòng Dân quyền phát hành: tải ở đây. Đây là tờ nên in ra và mang theo.
• Cha mẹ mới sang, chưa có Medicare: bài Medicare cho người lớn tuổi mới định cư chỉ tới Sở An sinh Xã hội để ghi danh, và đó là chỗ nên xin thông dịch ngay từ cuộc gọi đầu.
• Medicaid, hoặc gói bảo hiểm của tiểu bang: số cần gọi là số member services in trên thẻ bảo hiểm, và văn phòng Medicaid của tiểu bang. Cùng một câu: xin thông dịch viên tiếng Việt.
• Medicare: trang medicare.gov/publications có ô chọn ngôn ngữ để lọc tài liệu tiếng Việt. Cách đổi gói mỗi năm nói trong bài mùa ghi danh Medicare.
• Bảo hiểm ACA: trang ngôn ngữ của HealthCare.gov có đơn xin bảo hiểm và tờ giới thiệu bằng tiếng Việt. Cách ghi danh và các mốc ngày nói trong bài ghi danh bảo hiểm y tế.

Việc cần làm tiếp theo#

1. In tờ thông tin tiếng Việt của Văn phòng Dân quyền, để trong cặp giấy tờ sức khỏe của nhà.
2. Lần lấy hẹn tới, nói câu xin thông dịch viên tiếng Việt ngay lúc gọi, và xin ghi vào hồ sơ.
3. Lưu hai số vào điện thoại: 1-800-633-4227 cho Medicare, 1-800-318-2596 cho bảo hiểm ACA.
4. Nếu đã bị từ chối rồi: viết ra ngày, tên người, việc đã xảy ra, rồi đếm ngược 180 ngày từ hôm đó.