Tài chính và thuế
Đọc hiểu phiếu lương và mẫu thuế W-2
Từng dòng trên phiếu lương nghĩa là gì, mẫu W-2 dùng để làm gì, và ba dấu hiệu cho thấy chủ đang trả thiếu tiền cho bạn.
Phiếu lương (pay stub) là tờ giấy hoặc tệp đi kèm mỗi lần bạn được trả lương. Muốn có phiếu lương hợp lệ thì trước hết bạn cần số an sinh xã hội hoặc ITIN. Nhiều người chỉ nhìn con số cuối cùng rồi cất đi. Nhưng đọc kỹ phiếu lương là cách nhanh nhất phát hiện chủ trả thiếu, và là bằng chứng bạn cần nếu sau này phải khiếu nại.
Phiếu lương gồm những gì
Hai con số quan trọng nhất
- Gross pay: tổng tiền bạn kiếm được trong kỳ lương, trước khi trừ bất cứ khoản nào
- Net pay: số tiền thật sự vào tay bạn, sau khi trừ hết. Người Mỹ hay gọi là "take-home pay"
Khoảng cách giữa hai con số này là các khoản khấu trừ. Nếu chênh lệch quá lớn, hãy đọc kỹ phần dưới.
Các khoản bị trừ
| Tên trên phiếu | Là gì |
|---|---|
| Federal Income Tax hoặc FIT | Thuế thu nhập liên bang |
| Social Security hoặc FICA-SS | Đóng vào quỹ hưu trí, 6.2% lương |
| Medicare hoặc FICA-Med | Đóng vào quỹ y tế người già, 1.45% lương |
| State Income Tax | Thuế thu nhập tiểu bang. Một số tiểu bang như Texas, Florida, Washington không có khoản này |
| Health Insurance | Phần bảo hiểm y tế bạn tự đóng, nếu công ty có chương trình |
| 401(k) | Phần bạn để dành hưu trí, nếu bạn có ghi danh |
Social Security và Medicare cộng lại là 7.65% lương của bạn. Chủ hãng phải đóng thêm đúng bằng chừng đó từ tiền của họ.
Phần giờ làm
Phiếu lương phải ghi rõ số giờ bạn làm và mức lương mỗi giờ. Đây chính là phần cần soi kỹ nhất.
Ba dấu hiệu bạn đang bị trả thiếu
1. Không trả tiền làm thêm giờ
Theo luật liên bang, nhân viên hưởng lương giờ làm quá 40 tiếng một tuần phải được trả 1.5 lần lương giờ cho những giờ vượt. Một số tiểu bang còn chặt hơn: California tính thêm giờ khi bạn làm quá 8 tiếng trong một ngày, không cần đợi tới 40 tiếng một tuần.
Nếu bạn làm 50 tiếng mà phiếu lương ghi 50 tiếng cùng một mức giá, đó là dấu hiệu sai.
2. Số giờ trên phiếu ít hơn số giờ bạn làm
Hãy tự ghi lại giờ vào và giờ ra mỗi ngày, bằng điện thoại hay một cuốn sổ nhỏ. Nếu sau này có tranh chấp, ghi chép của chính bạn là bằng chứng được chấp nhận, nhất là khi chủ không giữ hồ sơ đầy đủ.
3. Bị gọi là "nhà thầu độc lập" trong khi thực tế là nhân viên
Nếu chủ quyết định giờ giấc của bạn, chỉ bạn cách làm, và cung cấp dụng cụ, thì về mặt pháp luật bạn nhiều khả năng là nhân viên, dù người ta gọi bạn là gì. Gọi sai như vậy đẩy toàn bộ phần thuế của chủ sang cho bạn và tước mất quyền làm thêm giờ.
Cuối năm, nhân viên nhận mẫu W-2. Nhà thầu độc lập nhận mẫu 1099-NEC. Nếu bạn làm việc như một nhân viên nhưng nhận 1099, đó là chuyện đáng hỏi lại.
Mẫu W-2 là gì
W-2 là tờ tổng kết cả năm. Chủ hãng phải gửi cho bạn trước ngày 31 tháng 1 cho năm trước đó. Trên đó ghi tổng số tiền bạn kiếm được và tổng số thuế đã bị giữ lại.
Những ô cần biết:
- Ô 1: tổng thu nhập chịu thuế liên bang
- Ô 2: thuế liên bang đã bị giữ lại trong năm
- Ô 3 và 5: thu nhập tính cho Social Security và Medicare
- Ô 16 và 17: thu nhập và thuế của tiểu bang
Bạn cần W-2 để khai thuế. Nếu cả năm bạn bị giữ nhiều hơn số thuế thật sự phải đóng, bạn sẽ được hoàn lại phần dư. Rất nhiều người có thu nhập thấp được hoàn tiền, đặc biệt khi đủ điều kiện nhận Earned Income Tax Credit.
Giữ giấy tờ trong bao lâu
- Phiếu lương: giữ cho tới khi nhận được W-2 của năm đó, rồi đối chiếu hai bên xem có khớp không
- W-2 và tờ khai thuế: giữ ít nhất ba năm. Bạn sẽ cần chúng khi vay mua nhà, xin trợ cấp, hoặc làm hồ sơ di trú
Chụp ảnh mỗi phiếu lương rồi lưu vào một thư mục trên điện thoại là cách đơn giản nhất. Giấy in nhiệt phai chữ sau vài tháng.
Việc cần làm tiếp theo
- Lấy phiếu lương gần nhất ra và tìm bằng được ba con số: gross pay, net pay, và số giờ làm
- Đối chiếu số giờ đó với ghi chép của bạn
- Nếu thấy chênh lệch, hỏi bộ phận trả lương bằng văn bản, qua tin nhắn hoặc email, để có bằng chứng lưu lại
Câu hỏi thường gặp
Chủ trả tiền mặt, tôi có phải khai thuế không?
Có. Thu nhập là thu nhập, dù được trả bằng cách nào. Không khai có thể gây rắc rối về sau, kể cả cho hồ sơ di trú, và khiến bạn không tích lũy được điểm hưu trí.
Chỗ làm không bao giờ phát phiếu lương, như vậy có đúng luật không?
Phần lớn tiểu bang buộc chủ phát phiếu lương ghi rõ giờ làm và các khoản khấu trừ. Nếu bạn không được phát, hãy hỏi bằng tin nhắn hoặc email để có bằng chứng bạn đã yêu cầu.
Chủ trừ lương vì tôi làm hỏng đồ, làm vậy có được không?
Nhiều tiểu bang cấm hoặc giới hạn rất chặt việc trừ lương vì hư hỏng, nhất là khi khoản trừ kéo lương của bạn xuống dưới mức tối thiểu. Đây là lúc nên hỏi cơ quan lao động của tiểu bang.
W-2 và 1099 khác nhau chỗ nào?
W-2 là của nhân viên, chủ giữ thuế giúp bạn và phải trả phần đóng góp của họ. 1099 là của nhà thầu độc lập, bạn tự lo toàn bộ thuế. Nếu bạn làm việc như một nhân viên mà lại nhận 1099, đó là chuyện đáng hỏi lại.
Nguồn tham khảo / Nguồn
Các trang chính thức của chính phủ Mỹ. Nếu thông tin ở đây khác với trang chính thức, hãy tin trang chính thức.
- IRS - Mẫu W-2 Wage and Tax Statementwww.irs.gov
- Bộ Lao động - Luật tiền lương và giờ làmwww.dol.gov
- IRS - Phân biệt nhân viên và nhà thầu độc lậpwww.irs.gov