Lệnh bảo vệ: cách dùng luật để chấm dứt bạo hành

Nếu người đang làm hại bạn có thể nhìn thấy trang này, hãy rời khỏi đây ngay. Văn phòng Sức khỏe Phụ nữ đặt lời cảnh báo này trên mọi trang họ viết về bạo hành: "Bất cứ ai có quyền truy cập điện thoại hoặc máy tính của bạn đều xem được bạn đã vào những trang web nào. Không thể xóa sạch hoàn toàn lịch sử duyệt web khỏi máy tính hay điện thoại của bạn. An toàn hơn là dùng một máy tính công cộng, ví dụ ở thư viện, hoặc điện thoại của một người bạn."

Nếu bạn đang gặp nguy hiểm ngay lúc này, gọi 911.

Đường dây nóng Bạo hành Gia đình Toàn quốc: 1-800-799-7233, hoặc 1-800-787-3224 cho TTY. Cơ quan Trẻ em và Gia đình mô tả đường dây này hoạt động 24 giờ mỗi ngày và "có sẵn bằng 170 ngôn ngữ". Bạn không phải xưng tên, và bạn không cần phải sẵn sàng ra đi mới được gọi.

Lệnh bảo vệ thật ra là gì#

Lệnh bảo vệ, thứ mà người Mỹ hay gọi là restraining order, là lệnh của tòa nhắm vào người đang làm hại bạn. Văn phòng Sức khỏe Phụ nữ mô tả nó là thứ "nhằm giữ bạn an toàn trước một người đang quấy rối hoặc làm tổn thương bạn", và nói rằng "cảnh sát có thể bắt người vi phạm lệnh bảo vệ và truy tố người đó về một tội hình sự."

Điều đáng biết là thẩm phán có thể viết vào lệnh nhiều thứ hơn người ta tưởng, vì phần lớn chỉ hình dung mỗi khoản cấm lại gần. Một lệnh có thể buộc người kia phải:

• Tránh xa bạn hoàn toàn, kể cả "không liên lạc với bạn qua điện thoại, email, mạng xã hội hay bất cứ cách nào khác, kể cả thông qua một người thứ ba"
• Ra khỏi nhà mà vẫn phải trả tiền nhà. Lệnh có thể buộc người đó "tiếp tục trả tiền vay mua căn nhà đứng tên chung, hoặc trả tiền thuê nếu tên người đó có trên hợp đồng thuê, và để bạn ở lại trong nhà trong khi người kia ở nơi khác"
• Trả tiền cấp dưỡng con tạm thời. Cách tính số tiền và cách mở hồ sơ nằm trong bài cấp dưỡng nuôi con
• Giao nộp súng cho cảnh sát
• Tránh xa con bạn và trường của con, hoặc chỉ được gặp con khi có người giám sát
• Đi tư vấn tâm lý hoặc xét nghiệm ma túy

Và ngoài danh sách đó, Văn phòng Sức khỏe Phụ nữ nói thẩm phán "có sự linh hoạt và sẽ làm việc với bạn để bảo đảm rằng lệnh, nếu được chấp thuận, đáp ứng đúng nhu cầu của bạn." Nếu có một điều cụ thể nào khiến bạn an toàn hơn, hãy xin điều đó.

Bạn không cần luật sư và bạn không phải trả tiền#

Đây là câu nhiều người cần nghe nhất: "Bạn không cần luật sư để xin lệnh bảo vệ. Luật liên bang quy định bạn được xin lệnh bảo vệ miễn phí."

Bạn lấy đơn được "ở tòa án, nhà tạm lánh cho phụ nữ, văn phòng luật sư, và một số đồn cảnh sát." Bạn nộp đơn ở tòa gia đình, tại quận nơi bạn ở, nơi người làm hại bạn ở, hoặc nơi vụ bạo hành xảy ra. Bạn điền vào mẫu đơn, mô tả chuyện đã xảy ra khi nào, ở đâu và như thế nào.

Nếu bạn vẫn muốn có luật sư, vẫn có đường miễn phí. USA.gov chỉ tới Legal Services Corporation, nơi "tìm trợ giúp pháp lý trong cộng đồng của bạn cho người có thu nhập thấp", và tới LawHelp.org. Một nhà tạm lánh thường tìm giúp bạn một luật sư không tính tiền.

Bốn loại lệnh, và mỗi loại kéo dài bao lâu#

Luật mỗi tiểu bang một khác, nhưng Văn phòng Sức khỏe Phụ nữ mô tả bốn dạng:

• Lệnh khẩn cấp (emergency order). Cảnh sát có thể cấp "nếu bạn đang gặp nguy hiểm ngay lập tức hoặc không thể tới tòa ngay". Thường hết hạn sau vài ngày.
• Lệnh tạm thời (temporary order). Thẩm phán cấp để che khoảng trống trước khi tòa xử. Loại này "thường kéo dài khoảng 14 ngày".
• Lệnh bảo vệ vì bạo hành gia đình. Cấp sau một phiên tòa, và nó "kéo dài hơn lệnh khẩn cấp hay lệnh tạm thời, có thể tới vài năm."
• Lệnh cấm tiếp xúc (no-contact order). Khác hẳn về bản chất: thẩm phán cấp khi người gây bạo hành đã bị truy tố hình sự. Nó là một phần của hình phạt, không phải thứ bạn nộp đơn xin.

Nếu lệnh bị vi phạm#

Gọi cảnh sát ngay, kể cả khi chỉ là một cuộc gọi hay một tin nhắn. Văn phòng Sức khỏe Phụ nữ nói thẳng: "Nếu bạn có lệnh bảo vệ và người đã làm hại bạn không tuân theo lệnh, tức là tìm cách liên lạc với bạn hoặc con bạn, hãy gọi cảnh sát ngay. Cảnh sát có thể bắt người đó vì không tuân theo lệnh."

Hãy mang lệnh theo người. Giữ lại tin nhắn, thư thoại và hình chụp. Một lần vi phạm dễ xử lý hơn nhiều khi có bằng chứng ghi lại.

Nếu bạn dọn sang tiểu bang khác#

Lệnh của bạn đi theo bạn. Theo 18 U.S.C. 2265, lệnh bảo vệ do một tiểu bang cấp "phải được tòa án của tiểu bang hoặc bộ tộc khác công nhận đầy đủ", và Bộ Tư pháp nói luật đó "áp dụng cho lệnh vĩnh viễn, lệnh tạm thời và lệnh ex parte". Vượt ranh giới tiểu bang với ý định vi phạm một lệnh bảo vệ cũng là tội liên bang.

Hãy mang theo một bản sao có chứng thực. Hỏi tòa ở tiểu bang mới, hoặc liên minh của tiểu bang đó, xem họ muốn đăng ký lại ở địa phương thế nào để cảnh sát nơi đó tra ra nhanh.

Nhưng trước khi dọn đi, nếu bạn có con thì hãy hỏi người có chuyên môn trước. Văn phòng Sức khỏe Phụ nữ cảnh báo: "Hãy nói chuyện với một người có chuyên môn pháp lý trước khi rời khỏi tiểu bang để tránh người đã làm hại bạn. Luật mỗi tiểu bang một khác và có thể ảnh hưởng tới việc bạn hoặc con bạn có bị buộc phải quay về tiểu bang cũ hay không."

Chuyện gì xảy ra khi bạn gọi cảnh sát#

Biết trước hình dáng của nó làm cho nó bớt đáng sợ.

Cảnh sát sẽ lo cho mọi người an toàn trước, "việc đó có thể là bắt giữ một người đang cầm vũ khí hoặc đang hành hung, đe dọa bạn." Sau đó họ hỏi chuyện gì đã xảy ra, và "nếu người bị cho là gây bạo hành có mặt ở đó, cảnh sát nhiều khả năng sẽ tách hai người ra hai khu vực riêng để hỏi từng người."

Có hai điều người ta hay hiểu sai về phần tiếp theo.

Biên bản cảnh sát không phải là truy tố. Nhưng tự nó vẫn quan trọng: biên bản đó "ghi nhận vụ bạo hành, kể cả khi người gây bạo hành chối, và tạo ra một hồ sơ chính thức có thể dùng làm bằng chứng tại tòa."

Một khi đã có cáo buộc, nó không còn thuộc quyền rút của bạn. Công tố viên là người quyết định có truy tố hay không, và tới lúc đó, theo đúng chữ của Văn phòng Sức khỏe Phụ nữ, "bạn không còn rút cáo buộc được nữa, vì bên nộp cáo buộc là chính quyền tiểu bang chứ không phải bạn." Nhiều người bị bất ngờ vì điều này, và biết trước khi gọi vẫn hơn là biết sau.

Nếu cảnh sát không nói được tiếng Việt, "hãy đề nghị cảnh sát cung cấp một người phiên dịch hoặc tìm ai đó có thể dịch giúp bạn."

Nếu bạn chưa có quốc tịch#

Phần này hãy mang tới luật sư. Những gì viết dưới đây là điều các trang của chính phủ Mỹ nói, và nó không phải toàn bộ bức tranh.

Lệnh bảo vệ không phụ thuộc vào tình trạng di trú của bạn. "Bạn có thể xin lệnh bảo vệ (hoặc lệnh bảo vệ của tòa) ngay cả khi bạn không phải là công dân hay thường trú nhân hợp pháp của Hoa Kỳ."

Bạn có quyền báo cảnh sát bất kể tình trạng của bạn. "Bạo lực là phạm pháp. Nếu bạn bị bạo hành, bạn không bắt buộc phải trả lời các câu hỏi về tình trạng di trú của mình." Và cũng trên trang đó: bạo lực với phụ nữ "cũng là phạm pháp, ngay cả khi người gây bạo hành hoặc nạn nhân không phải là công dân Mỹ."

Có những con đường di trú dành riêng cho nạn nhân. Văn phòng Sức khỏe Phụ nữ nêu hai: tự nộp đơn (self-petition), tức "tự mình xin thẻ xanh mà không cần người bạn đời nộp hồ sơ bảo lãnh cho bạn", dành cho nạn nhân là "con, cha mẹ, hoặc vợ chồng hiện tại hay vợ chồng cũ của một công dân Mỹ hoặc một thường trú nhân"; và visa U, loại "bảo vệ nạn nhân của bạo hành gia đình hoặc tấn công tình dục không phải là công dân Mỹ" và "có thể là một con đường dẫn tới thẻ xanh."

Trang đó được cập nhật lần cuối vào tháng 2 năm 2021, còn các quy định chi tiết về điều kiện thì nằm ở Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ, nơi chúng tôi không truy cập được để kiểm tra. Vì vậy hãy coi hai đoạn trên là lý do để đi gặp luật sư di trú, chứ không phải lời khuyên bạn tự làm theo được. Nhà tạm lánh ở địa phương thường tìm giúp bạn một luật sư, nhiều khi không tính tiền.

Có một điều chúng tôi sẽ không nói với bạn, vì chúng tôi không có nguồn. Việc đi báo cảnh sát hay ra tòa có mang rủi ro gì về cưỡng chế di trú cho riêng bạn hay không là câu hỏi chúng tôi không trả lời được từ bất kỳ trang chính phủ nào mà chúng tôi truy cập được. Chúng tôi sẽ không trấn an bạn về chuyện đó, và cũng sẽ không dọa bạn. Hãy hỏi một luật sư di trú hoặc đường dây nóng, những người có thể bàn cụ thể với hoàn cảnh thật của bạn, và hỏi trước khi nộp đơn nếu được.

Giữ kín địa chỉ của bạn#

Nếu người gây bạo hành có thể tìm ra địa chỉ của bạn qua hồ sơ công, một số tiểu bang cho bạn dùng một địa chỉ thay thế. Chương trình của Washington là một ví dụ: nó cho nạn nhân "một địa chỉ thay thế để nhận thư hạng nhất", được các cơ quan cấp tiểu bang, quận và thành phố chấp nhận "thay vì đòi một địa chỉ nhà ở khi lập hồ sơ", có chuyển tiếp thư, và ghi danh có giá trị bốn năm. Nó tồn tại vì "hồ sơ công là những giấy tờ như bằng lái xe, danh sách cử tri và hồ sơ kết hôn", và người gây bạo hành đọc được những thứ đó.

Không phải tiểu bang nào cũng có. Hãy hỏi liên minh của tiểu bang bạn, hoặc đường dây nóng.

Lập kế hoạch trước khi có chuyện#

Văn phòng Sức khỏe Phụ nữ nói thế này: "Ngay cả khi bạn chưa ra đi ngay, việc lập một kế hoạch an toàn giúp bạn biết phải làm gì nếu người bạn đời lại bạo hành bạn." Những phần quan trọng nhất:

• Thỏa thuận một mật khẩu với một người bạn, một người thân hoặc hàng xóm, để bạn báo mình đang gặp nguy mà người kia không hiểu, và hẹn trước nơi họ sẽ tới đón
• Giữ một điện thoại mà người kia không biết. Điện thoại trả trước là đủ, và một số nhà tạm lánh có phát. Gọi từ máy dùng chung có thể bị lần ra
• Thuộc lòng vài số điện thoại thay vì chỉ dựa vào danh bạ
• Sắp sẵn một túi đồ: "giấy khai sinh, thẻ an sinh xã hội, hộ chiếu hoặc giấy tờ di trú của bạn và của con bạn", thẻ bảo hiểm y tế, tiền mặt, và một bộ chìa khóa xe dự phòng giấu ở đâu đó
• Giữ lại mọi bằng chứng bạo hành, và chép giấy tờ ra một USB
• Chuẩn bị trên một máy tính không phải của bạn, ở thư viện hoặc nhà bạn bè

Trợ giúp đến từ đâu#

Văn phòng về Bạo lực với Phụ nữ nói thẳng rằng họ "không cung cấp dịch vụ trực tiếp và không thể giúp từng trường hợp cá nhân", và chỉ người ta đi theo hai hướng: một đường dây nóng toàn quốc, hoặc liên minh của tiểu bang bạn. Liên minh mới là chỗ hữu ích để tìm nhà tạm lánh hoặc một người hỗ trợ gần nhà, và Bộ Tư pháp có công bố danh bạ đầy đủ. Ở tiểu bang Washington đó là Washington State Coalition Against Domestic Violence, 107 Spring St, Seattle, số 206-389-2515.

Nhà tạm lánh là có thật và do liên bang tài trợ: Đạo luật Phòng chống Bạo lực Gia đình là "nguồn tài trợ liên bang chính dành cho các nhà tạm lánh khẩn cấp và trợ giúp liên quan cho nạn nhân bạo hành gia đình và con cái họ."

Và nếu tiếng Anh là một rào cản, nhà tạm lánh hay phòng khám do Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh tài trợ bắt buộc phải hỗ trợ ngôn ngữ miễn phí. HHS nói các chương trình họ tài trợ phải cung cấp dịch vụ ngôn ngữ "miễn phí" theo Title VI và Section 1557, và họ có phát hành một tờ thông tin về quyền này bằng tiếng Việt.

Tòa án lại là một hệ thống khác với quy định khác, và chúng tôi không tìm được một tuyên bố liên bang còn hiệu lực về quyền có thông dịch viên tại tòa. Hãy hỏi thẳng tòa án địa phương về bộ phận hỗ trợ ngôn ngữ của họ trước ngày ra tòa.

Các số khác#

Bộ Tư pháp liệt kê những số này bên cạnh đường dây nóng bạo hành gia đình:

• Đường dây nóng Tấn công Tình dục Toàn quốc 1-800-656-4673
• StrongHearts Native Helpline 1-844-762-8483
• Đường dây Bạo hành trong Hẹn hò tuổi Teen 1-866-331-9474
• Victim Connect Resource Center 1-855-484-2846

Thế nào thì gọi là bạo hành#

Nếu trong bạn vẫn còn câu hỏi liệu chuyện đang xảy ra với mình có tính là bạo hành hay không, đây là định nghĩa của Bộ Tư pháp: "một khuôn mẫu hành vi bạo hành trong bất kỳ mối quan hệ nào, được một bên dùng để giành hoặc giữ quyền lực và sự kiểm soát đối với người bạn đời", và nó có thể là "thể chất, tình dục, cảm xúc, kinh tế, tâm lý, hoặc công nghệ."

Tiền bạc và điện thoại nằm trong danh sách đó. Việc kiểm soát bạn kiếm được bao nhiêu, hoặc bạn được xem gì và được nhắn tin với ai, đều nằm trong định nghĩa.