Mùa ghi danh Medicare: đổi gói mỗi cuối năm

Nếu bạn đã có Medicare, mỗi năm có một cửa sổ để đổi gói: từ ngày 15 tháng 10 tới ngày 7 tháng 12, và cái bạn chọn trong cửa sổ đó bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm sau. Ngoài cửa sổ này, phần lớn người không đổi được nữa cho tới mùa sau. Bài này nói rõ trong đợt đó bạn được đổi những gì, lá thư tháng 9 của gói nói gì, ai giúp miễn phí bằng tiếng Việt, và người bán gói bị luật cấm làm những gì.

Trang này không bán bảo hiểm, không dính tới hãng bảo hiểm hay gói nào, và không chọn gói thay bạn. Việc của bài là chỉ ra cơ chế và các mốc ngày, để bạn tự chọn hoặc nhờ đúng chỗ giúp miễn phí.

Trong đợt này bạn được đổi những gì#

Trang ghi danh của Medicare liệt kê đúng ba nhóm việc cho đợt 15 tháng 10 tới 7 tháng 12:

• Vào, bỏ, hoặc đổi sang một gói Medicare Advantage khác, có kèm hay không kèm bảo hiểm thuốc, kể cả việc thêm vào hoặc bỏ phần bảo hiểm thuốc.
• Chuyển từ Original Medicare sang Medicare Advantage, hoặc từ Medicare Advantage về Original Medicare.
• Vào, bỏ, hoặc đổi một gói thuốc Part D, nếu bạn đang ở Original Medicare.

Một câu trong trang đó đáng gạch dưới: gói phải nhận được yêu cầu của bạn trước ngày 7 tháng 12. Ngày 7 tháng 12 là hạn của gói nhận đơn, không phải hạn bạn bỏ thư vào thùng. Nộp trên mạng hoặc gọi thẳng cho gói thì biết ngay là đã tới; gửi đơn giấy thì phải tính ngày đường thư.

Ba cách nộp mà trang Medicare nêu: bấm "Enroll" ở gói bạn chọn trong công cụ so sánh gói, liên lạc thẳng với gói bằng điện thoại hay trang web của họ, hoặc gọi 1-800-MEDICARE (1-800-633-4227), TTY 1-877-486-2048.

Đừng gọi huỷ gói cũ riêng. Trang Medicare về đổi bảo hiểm thuốc ghi "bảo hiểm thuốc cũ của bạn sẽ ngưng khi bảo hiểm thuốc mới bắt đầu", gói mới sẽ gửi thư cho biết ngày bắt đầu, "nên bạn không cần huỷ gói cũ". Bỏ gói mà không vào gói nào mới là đường dẫn tới 63 ngày không có bảo hiểm thuốc và khoản phạt vĩnh viễn nói ở dưới. Giữ lá thư xác nhận của gói mới, và nếu sang tháng 1 vẫn chưa thấy thẻ thì gọi gói hỏi, đừng chờ tới lúc cần đi khám.

Lá thư tháng 9 nói gì, và vì sao nó quyết định#

Mỗi mùa thu, gói của bạn sẽ gửi bạn một lá thư tên là Annual Notice of Change (ANOC), ghi mọi thay đổi về quyền lợi, chi phí và những thứ khác "sẽ có hiệu lực từ tháng 1". Nhiều người nghĩ không đổi gói thì khỏi cần làm gì; nhưng gói có thể tự đổi, còn bạn thì giữ nguyên, và lá thư đó là chỗ duy nhất nói trước.

Trang của Medicare về lá thư này ghi thư tới trong tháng 9 (kiểm tra ngày 30 tháng 9 năm 2026), do gói của bạn gửi, và việc bạn cần làm khi nhận là xem lại các thay đổi để quyết định gói còn phù hợp với mình cho năm sau hay không. Trang nói thêm một câu ngắn nhưng quan trọng: nếu không nhận được lá thư đó, hãy liên lạc với gói.

Ba chỗ trong lá thư nên đọc trước, vì đó là ba chỗ quyết định gói còn dùng được cho bạn hay không: tiền hằng tháng, danh sách thuốc được trả và mức đồng trả cho từng thuốc, và danh sách bác sĩ cùng nhà thuốc trong hệ thống. Một gói giữ nguyên tên năm sau vẫn có thể bỏ thuốc bạn đang uống ra khỏi danh sách, hoặc bỏ bác sĩ bạn đang khám ra khỏi hệ thống.

Original Medicare hay Medicare Advantage: khác nhau ở đâu#

Đây là chỗ người bán gói hay nói nhanh, và là chỗ nên đọc chậm. Bảng so sánh của Medicare.gov nêu mấy điểm khác nhau sau, và đây là những điểm khác về cách hoạt động, không phải chuyện gói nào tốt hơn:

• Bác sĩ và bệnh viện. Original Medicare: dùng được bất kỳ bác sĩ hay bệnh viện nào nhận Medicare, ở bất cứ đâu trong nước Mỹ. Medicare Advantage: nói chung phải dùng bác sĩ trong hệ thống và trong vùng phục vụ của gói cho những ca không cấp cứu; một số gói có trả cho ngoài hệ thống nhưng thường đắt hơn.
• Giấy giới thiệu. Original Medicare: phần lớn trường hợp không cần giấy giới thiệu để đi bác sĩ chuyên khoa. Medicare Advantage: có thể cần.
• Xin phép trước. Original Medicare: phần lớn trường hợp không cần gói chấp thuận trước. Medicare Advantage: có thể phải xin chấp thuận trước (prior authorization) cho một số dịch vụ.
• Mức trần tiền túi trong năm. Original Medicare: không có mức trần, trừ khi bạn có bảo hiểm phụ như Medigap, Medicaid, hay bảo hiểm của chỗ làm. Medicare Advantage: gói có mức trần hằng năm, và trang ghi khi bạn đạt mức trần của gói thì phần còn lại của năm bạn không phải trả gì cho các dịch vụ được trả.
• Lệ phí hằng tháng. Original Medicare: bạn trả lệ phí Part B hằng tháng, và nếu mua thêm gói thuốc Part D thì trả lệ phí Part D riêng. Medicare Advantage: trang ghi bạn trả lệ phí Part B hằng tháng và có thể trả thêm lệ phí của gói; một số gói lệ phí 0 đô la, và có gói giúp trả một phần hoặc toàn bộ lệ phí Part B. Nói cách khác, gói quảng cáo "0 đô la một tháng" không có nghĩa là hết tiền: lệ phí Part B vẫn chạy.
• Medigap. Đang ở Medicare Advantage thì không mua được Medigap để bù phần tiền túi.
• Quyền lợi thêm. Gói Medicare Advantage phải trả mọi dịch vụ cần thiết về y khoa mà Original Medicare trả, và có thể thêm những thứ Original Medicare không trả, như một phần mắt, tai, răng. Một quyền lợi thêm được quảng cáo thì tìm nó trong tài liệu của gói và trong công cụ so sánh gói của Medicare, đừng dựa vào tờ quảng cáo hay lời người bán.

Tiền thuốc tính tới đâu thì dừng, và trả rải ra được không#

Tiền túi cho thuốc trong năm 2026 dừng ở 2.100 đô la, và tiền thuốc trong năm có thể trả rải ra theo tháng, không tốn thêm phí. Hai điều đó nên biết trước khi so sánh gói.

Thứ nhất, có mức trần. Trang chi phí của Medicare ghi tiền túi cho thuốc trong năm 2026 dừng ở 2.100 đô la, và trong số đó tính cả tiền khấu trừ, tiền bạn tự trả, và một số khoản người khác trả giùm bạn, ví dụ qua chương trình Extra Help.

Thứ hai, có cách trả rải ra. Trang của Medicare về Medicare Prescription Payment Plan ghi đây là một cách trả tiền, chia tiền thuốc túi của bạn ra đều theo các tháng trong năm (tháng 1 tới tháng 12). Ai có gói thuốc Medicare hoặc gói sức khỏe Medicare có kèm thuốc đều dùng được, mọi gói đều phải có lựa chọn này, và tham gia là tự nguyện, không tốn phí. Nhưng trang nói thẳng một câu mà người bán gói ít nhắc: cách này "không giúp bạn tiết kiệm tiền hay giảm chi phí thuốc", chỉ giúp dàn tiền ra cho dễ thở hằng tháng.

Nếu thu nhập thấp: Extra Help, và mấy con số của năm 2026#

Trang Medicare về tiền thuốc mô tả Extra Help là chương trình giúp người thu nhập và tài sản thấp trả lệ phí, tiền khấu trừ, đồng bảo hiểm của gói thuốc Part D. Hai điều đáng nhớ: ai đang được Extra Help thì không phải trả tiền phạt ghi danh thuốc trễ, và một số người được tự động, không cần nộp đơn.

Được tự động nếu bạn đang có Medicaid đầy đủ, đang được tiểu bang trả lệ phí Part B qua một Medicare Savings Program, hoặc đang lãnh SSI.

Mức thu nhập và tài sản cho năm 2026 mà trang ghi:

• Một người: thu nhập tới 23.940 đô la, tài sản tới 18.090 đô la.
• Vợ chồng: thu nhập tới 32.460 đô la, tài sản tới 36.100 đô la.

Chú ý trang này cố ý trộn hai năm, và trộn đúng: mức thu nhập và tài sản trên đây là mức 2026, dùng để xét bạn có được Extra Help hay không, còn số tiền bạn trả thì trang đã đăng cho năm 2027: lệ phí gói 0 đô la, khấu trừ 0 đô la, mỗi thuốc generic tối đa 5,80 đô la, mỗi thuốc brand-name tối đa 14,40 đô la, và khi tổng tiền thuốc của bạn (tính cả phần người khác trả giùm, ví dụ qua Extra Help) đạt 2.400 đô la thì phần còn lại của năm bạn trả 0 đô la cho mỗi thuốc được trả. Ai có Medicaid đầy đủ và đang trong diện QMB thì trang ghi trả không quá 4,90 đô la mỗi thuốc. Hai con số 2.400 và 2.100 không phải một thứ: 2.100 đô la là mức trần tiền túi của Part D năm 2026, còn 2.400 đô la là mốc tổng tiền thuốc trong diện Extra Help năm 2027.

Trang ghi các mức thu nhập và tài sản có thể tăng mỗi năm, và người ở Alaska hay Hawaii có mức riêng. Không tự động thì nộp đơn, và chương trình SHIP của tiểu bang giúp nộp miễn phí. Nộp đơn Extra Help cũng là lúc xin xét Medicare Savings Programs cùng lượt: trang ghi Social Security sẽ chuyển thông tin sang tiểu bang để mở đơn MSP, trừ khi bạn nói đừng làm vậy ngay trong đơn.

Người bán gói không được làm những điều này#

Đây là phần nên đọc cùng cha mẹ. Trang quy định tiếp thị của Medicare.gov liệt kê những điều người đại diện cho các gói không được làm. Một số điều trong danh sách đó:

• Hỏi thông tin cá nhân của bạn như số tài khoản ngân hàng hay số thẻ tín dụng qua điện thoại, trừ khi cần để xử lý đơn ghi danh. Trang ghi thẳng: gói "không cần thông tin cá nhân của bạn để báo giá".
• Tới nhà bạn mà không được mời để bán hay giới thiệu bất cứ thứ gì.
• Gọi bạn khi bạn chưa là thành viên của gói và chưa cho phép họ liên lạc.
• Buộc bạn phải nói chuyện với người bán mới được biết thông tin về gói.
• Cho bạn tiền, hoặc quà trị giá trên 15 đô la, để bạn vào gói; hoặc mời ăn miễn phí trong buổi chào bán.
• Đòi tiền qua điện thoại hay trên mạng. Trang ghi gói phải gửi hóa đơn cho bạn.
• Bán kèm sản phẩm không liên quan tới sức khỏe, như bảo hiểm nhân thọ hay annuity, trong buổi chào bán gói Medicare.
• Nói chuyện bán gói ở nơi bạn đang nhận dịch vụ y tế, như phòng khám, phòng bệnh, hay quầy thuốc.
• Quảng cáo mà không nêu tên gói cụ thể, hoặc dùng chữ và hình gây nhầm lẫn, dùng logo Medicare gây hiểu sai.

Khi ngồi với một người bán, trang nêu thêm những điều họ không được làm trong buổi gặp: thu phí để xử lý đơn ghi danh của bạn, lái bạn vào một gói nhất định, nói những câu kiểu gói của họ là "tốt nhất" hay "được xếp hạng cao nhất", nói về những gói bạn chưa đồng ý nghe, gây áp lực bằng câu như "bạn phải vào gói này, không thì năm sau không có bảo hiểm", xin tên và số điện thoại của bạn bè hay họ hàng bạn để bán tiếp, và kêu bạn ký đơn khi bạn chưa sẵn sàng. Trang viết thẳng: chỉ ký khi bạn đã sẵn sàng vào gói.

Trang cũng cho biết người bán độc lập phải có giấy phép của tiểu bang, và gói phải khai với tiểu bang những ai đang bán gói của mình. Và nếu bạn chọn sai gói vì thông tin sai hoặc gây nhầm lẫn, trang ghi hãy gọi 1-800-MEDICARE kể rõ chuyện của mình, vì nhân viên ở đó "có thể giúp bạn trong cả năm với các lựa chọn để thay đổi".

Ai giúp miễn phí, và giúp bằng tiếng Việt#

Mấy đường sau đây, không đường nào bán gì cho bạn:

• Quyền có thông dịch ở chỗ khám bệnh, không chỉ trên điện thoại Medicare. Bài quyền có thông dịch viên miễn phí nói ai phải lo, xin thế nào, và khiếu nại ở đâu trong 180 ngày nếu bị từ chối.
• 1-800-MEDICARE (1-800-633-4227), xin thông dịch viên. Trang Medicare về ngôn ngữ ghi bạn có quyền nhận thông tin Medicare bằng ngôn ngữ mình muốn, gọi số này và xin thông dịch, trực 24 giờ mỗi ngày, 7 ngày mỗi tuần, trừ một số ngày lễ liên bang. TTY 1-877-486-2048.
• SHIP của tiểu bang. Trang Medicare ghi các chương trình State Health Insurance Assistance Program giúp người có Medicare và gia đình họ chọn gói, xem lại quyền lợi, hiểu chi phí, nộp đơn Extra Help, và khiếu nại. Trang ghi rõ SHIP "không dính tới bất kỳ hãng bảo hiểm hay gói bảo hiểm nào", và đó là điểm khác cốt lõi giữa SHIP và một người bán gói. Không biết số SHIP của tiểu bang mình thì gọi 1-800-MEDICARE, xin thông dịch viên tiếng Việt, rồi hỏi số đó.
• Con hoặc người nhà gọi giùm: cần một mẫu đơn. Medicare không nói chuyện về hồ sơ của bạn với người khác nếu chưa được phép. Trang các mẫu đơn của Medicare có mẫu Authorization to Disclose Personal Health Information (CMS-10106), dùng để "cho Medicare phép nói với người bạn chọn về các claim và hồ sơ sức khỏe của bạn". Điền mẫu đó trước là cách để con cái gọi giùm cha mẹ mà không bị chặn ngay câu đầu. Trang này chỉ nói về mẫu của Medicare; gói bảo hiểm riêng thì hỏi thẳng gói xem họ cần giấy gì. Cách nhanh hơn trong cùng một cuộc gọi: chính cha mẹ bấm số, nói cho phép, rồi đưa điện thoại sang.
• Bị bán sai gói, hoặc nghi bị lừa: có một số riêng. Trang báo gian lận của Medicare ghi gọi 1-800-MEDICARE hoặc báo trên mạng, và nếu bạn đang ở gói Medicare Advantage hay gói thuốc thì gọi thêm I-MEDIC, số 1-877-7SAFERX (1-877-772-3379). Cũng trên trang đó, hai câu đáng đọc cho cả nhà: "Medicare sẽ không bao giờ gọi bạn để bán gì, và không tới nhà bạn", và trong danh sách những điều đừng làm có: đừng vào gói Medicare qua điện thoại, trừ khi chính bạn gọi và xin giúp.
• Tài liệu tiếng Việt của chính Medicare. Trang medicare.gov/publications có ô chọn ngôn ngữ để lọc ra tài liệu tiếng Việt. Ví dụ có sẵn bản tiếng Việt: tìm hiểu về gói Medicare Advantage và chương trình trả tiền thuốc theo tháng.

Bỏ lỡ ngày 7 tháng 12 thì còn đường nào#

Trang ghi danh của Medicare nêu hai đường sau đó:

• Đợt ghi danh Medicare Advantage, từ 1 tháng 1 tới 31 tháng 3. Chỉ dành cho người đang ở trong một gói Medicare Advantage. Trong đợt này bạn đổi sang gói Medicare Advantage khác, hoặc bỏ gói để về Original Medicare, và khi về thì được ghi danh thêm một gói thuốc riêng. Hiệu lực từ ngày đầu tháng sau khi gói nhận được yêu cầu. Đừng lẫn đợt này với General Enrollment Period, cũng từ 1 tháng 1 tới 31 tháng 3 nhưng là đợt dành cho người ghi danh Medicare lần đầu (nói trong bài Medicare cho người lớn tuổi mới định cư). Hai đợt trùng ngày, khác người.
• Đợt ghi danh đặc biệt (Special Enrollment Period). Trang ghi các đợt này tùy tình huống trong đời. Những tình huống hay gặp nhất với người đọc bài này, đọc thẳng từ trang đó:
  • Gói của bạn không được gia hạn hợp đồng với Medicare. Bạn đổi sang gói khác được từ ngày 8 tháng 12 tới ngày cuối cùng của tháng 2 năm sau, tức là một cửa sổ mở ra sau ngày 7 tháng 12. Trang cũng ghi nếu bạn không vào gói Medicare Advantage nào khác trước khi gói cũ hết, bạn sẽ được chuyển vào Original Medicare.
  • Bạn có Medicaid, hoặc được Extra Help. Trang ghi bạn "đổi bảo hiểm được mỗi tháng một lần", và thay đổi có hiệu lực từ ngày đầu tháng sau. Trang nói thêm ngay bên dưới: "phần lớn người có Medicare chỉ đổi bảo hiểm thuốc được vào một số thời điểm trong năm." Chú ý phạm vi, vì chỗ này dễ đọc quá rộng: những việc trang cho phép trong đợt này đều là việc bảo hiểm thuốc, đổi sang một gói thuốc Medicare khác, hoặc bỏ gói Medicare Advantage có kèm thuốc để về Original Medicare bằng cách ghi danh một gói thuốc riêng. Trang không cho phép nhảy từ gói Medicare Advantage này sang gói Medicare Advantage khác mỗi tháng. Nghĩa là với nhóm này, ngày 7 tháng 12 không phải hạn cuối cho bảo hiểm thuốc. Ngoại lệ: quyền này không áp dụng cho người bị gói xác định là "at-risk" hoặc "potential at-risk" trong chương trình quản lý thuốc Part D, và gói phải gửi thư cho biết nếu xếp bạn vào diện đó.
  • Dọn nhà ra khỏi vùng phục vụ của gói. Bạn có 2 tháng tròn sau khi dọn. Và một chi tiết đáng tiền: trang ghi nếu bạn báo cho gói TRƯỚC khi dọn, cửa sổ đó bắt đầu từ tháng trước tháng dọn, tức là dài hơn.
  • Mới từ nước ngoài về Mỹ ở lại. Trang ghi rõ tình huống này: dọn về Mỹ sau thời gian sống ở nước ngoài thì được vào gói Medicare Advantage hoặc gói thuốc, trong 2 tháng tròn sau tháng về.
  • Hai tình huống liên quan tới thu nhập: mất điều kiện Medicaid và biết mình sang năm không còn được Extra Help đều cho 3 tháng tròn, tính từ ngày mất điều kiện hoặc ngày được thông báo, lấy ngày nào muộn hơn.

Việc cần làm tiếp theo#

1. Tìm lá thư ANOC của gói, tới trong tháng 9. Không thấy thì gọi gói hỏi, đừng chờ.
2. Viết ra giấy: tên các thuốc đang uống, tên bác sĩ đang khám, nhà thuốc hay tới. Bước 2 của trang ghi danh Medicare kêu so cả hai phía: lệ phí hằng tháng và tiền khấu trừ, cộng với con số ước tính cho cả năm của đúng những thuốc bạn uống.
3. So gói trên medicare.gov/plan-compare, nhập hết các thuốc đang uống để ra con số cả năm sát thực tế.
4. Thu nhập thấp thì xét Extra Help và Medicare Savings Program trong cùng dịp này.
5. Cần nói tiếng Việt thì gọi 1-800-MEDICARE xin thông dịch, hoặc hẹn SHIP của tiểu bang. Miễn phí.
6. Chốt trước ngày 7 tháng 12, tính cả thời gian để gói nhận được đơn.